10

١٠

دَعْويهُمْ فيهَا سُبْحَانَكَ اللّهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمْ فيهَا سَلَامٌ وَاخِرُ دَعْويهُمْ اَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمينَ

(10) da’vahüm fiha sübhanekellahümme ve tehiyyetühüm fiha selam ve ahiru da’vahüm enil hamdü lillahi rabbil alemin

onların oradaki duaları Allahım seni tenzih, takdis ederiz tesbihidir orada onlara sağlık, afiyet ve selamet (vardır) diğer duaları da övgü sena alemlerin Rabbi olan Allah’a mahsustur

(10) (This will be) their cry therein: “Glory to thee, O Allah!” And “Peace” will be their greeting therein! And the close of their cry will be: “Praise be to Allah, the Cherisher and Sustainer of the Worlds!”

1. da’vâ-hum : onların duaları
2. fî-hâ : orada
3. subhâne-ke allâhumme : Allah’ım Seni tenzih ederim
4. ve tehiyyetu-hum : ve onların dilekleri, tehiyyatları (hayatları)
5. fî-hâ : orada
6. selâmun : selâmdır
7. ve âhıru : ve sonrası
8. da’vâ-hum : onların duaları
9. en el hamdu li allâhi : “Allah’a hamdetmek”tir
10. rabbi el âlemîne : âlemlerin Rabbine


AÇIKLAMA

Öldükten sonra dirilmeyi inkâr ettikleri için ahirette hesap görmek ve amellerinin karşılığını almak için Allah ile karşılaşmayı beklemeyenler, ahiretten gafil olmaları sebebiyle ahiret yerine dünya hayatına razı olanlar ve dünya hayatından memnun olup dünya hayatının şehvetlerine, lezzetlerine ziynetle­rine kendilerini kaptıranlar, Allah’ın gerek kâinattaki gerekse şeriattaki ayet­lerinden gafil olanlar dünyada düşünmezler, ahireti de hesaba katmazlar.

İşte iki grup olarak zikredilen bu çeşit kimselerin yerleri ve yurtları, iltica edecekleri sığınakları, Allah’ı, Rasulünü ve ahiret gününü inkâr etmekle bera­ber dünyada işledikleri günah ve hatalara karşılık olarak cehennemdir. Bu ce­za 4. ayette belirtilen cezanın açıklamasıdır.

“Bizim ayetlerimizden gafil olanlar” cümlesinin farklılık ifade etmek üzere atıf olarak zikredilmesi ya bu iki vasıf arasındaki farklılığı veya iki grup ara­sındaki farklılığı ifade eder:

Birinci gruptan murad, öldükten sonra dirilmeyi inkâr edip dünya haya­tından başka bir şey istemeyenler. Bunlar dinsiz maddecilerdir.

İkinci grup ise dünyaya iyice kapılan, dünya meşgalelerinin ahiret hak­kında düşünmeye ve ahirete hazırlanmaya fırsat vermediği kişiler.

İşte kâfir tarafın cezası budur. Kâfirler ebedî saadetten mahrum olanlardır.

Mümin grubun mükâfatı ise -ki müminler, saadete nail olan kimselerdir-gelecek ayet bildirmiştir:

Şüphesiz Allah’a iman eden ve peygamberlerini tasdik edenleri, Allah’ın emrettiğine uyup salih ameller işleyenleri, Allah’ın kâinattaki ve şeriattaki ayetlerinden gafil olmayanları, Rableri iman etmeleri sebebiyle doğru yola ile­tir ki bu yol onları odalarının altından ırmaklar akan ebedî “Naîm” cennetleri­ne ulaştırır. Bu misal orada nimetler içinde yaşama, rahat etme ve ebedî sa­adete kavuşma gibi kalplerin ortak noktalarını yakalayan, gönle sürür veren bu göz alıcı manzaralardaki düzenli hayata tarif için verilmiştir.

İman ve amel-i salih arasındaki tertibin manasına gelince, hidayetin sebe­bi iman ve amel-i salih olsa da “imanları sebebiyle” burada imanın hidayetin tek sebebi olduğuna, salih amelin imana tabi ve imanın tamamlayıcısı olduğu­na delâlet eder.

“Onların duası” Sübhanekallahümme ile başlar. Yani onlar dualarına ve Rablerine karşı hamdü senaya “Sübhanekellahümme” (Ey Allah’ım! Seni nok­san sıfatlardan tenzih ederiz) diyerek başlarlar.

Onların kendi aralarındaki selamlaşmaları her türlü çirkinliklerden selâ­metle olmaya delâlet eden “selâm” sözüdür. Şu ayetteki gibi: “Onlar orada ne boş bir söz, ne de insanı günaha sokacak bir şey işitirler. İşittikleri söz sadece karşılıklı “selâm, selâm” sözleridir.” (Vakıa, 56/25-26) Bu, aynı zamanda dünya­da müminlerin selâmıdır. Yine cennetliklerle karşılaştığı zaman Allah’ın selâ­mı budur: “Onların O gün Allah’ta karşılaştıkları zaman selamlaşmaları “se­lâm” sözüdür.” (Ahzab, 33/44).

Yine müminler cennete girerken meleklerin onların vereceği selâm da bu­dur: “Cennetin bekçileri (olan melekler) onlara: “selâm size. Hoş geldiniz. Artık ebediyyen kalmak üzere girin cennete” derler.” (Zümer, 39/73).

“Onların dualarının sonu da “Elhamdülillahi Rabbi’l-âlemin” (Âlemlerin Rabbi olan Allah’a hamdolsun) duasıdır.”

Bu aynı zamanda cennete girince Allah’a yapılacak ilk sena duasıdır: “On­lar “Bize verdiği vaadinde duran ve bizi bu yere varis kılan Allah’a hamdolsun Cennette istediğimiz yeri yurt edinebiliyoruz iyi amellerde bulunanların mükâ­fatı ne güzelmiş” derler.” (Zümer, 39/74).

Yine bu hamdü sena meleklerin son sözüdür: “Meleklerin Arş’ın etrafını çepeçevre kuşatarak Rablerini hamd ile teşbih ve tenzih ettiklerini görürsün. Artık bütün varlıkların arasında adaletle hükmedilir. Âlemlerin Rabbi olan Allah’a hamdolsun” denilir.” (Zümer, 39/75).

İbni Kesir diyor ki: Burada Allah Tealâ’nın ebediyyen övgüye lâyık olduğu­na, kıyamete kadar ibadete lâyık olduğuna işaret edilmiştir.

Bunun içindir ki mahlûkatını ilk defa yaratırken ve yaratması devam ederken, Kur’an’ı ilk defa indirirken kendine hamdü sena etmiştir: “Hamd, yer­yüzünü ve gökleri yaratan Allah’a mahsustur.” (En’am, 6/1).

“Hamd, kuluna (Muhammed aleyhisselam) Kitab’ı (Kur’anı) indiren Allah’a mahsustur.” (Kehf, 18/1).