51

٥١

اَلَّذينَ اتَّخَذُوا دينَهُمْ لَهْوًا وَلَعِبًا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيوةُ الدُّنْيَا فَالْيَوْمَ نَنْسيهُمْ كَمَا نَسُوا لِقَاءَ يَوْمِهِمْ هذَا وَمَا كَانُوا بِايَاتِنَا يَجْحَدُونَ

(51) ellezinettehazu dinehüm lehvev ve leibev ve ğarrathümül hayatüd dünya fel yevme nensahüm kema nesu likae yevmihim haza ve ma kanu bi ayatina yechadun
onlar edinmişlerdi dinlerini oyun ve eğlence onları aldatmıştı dünya hayatı bugün biz de onları unutacağız unuttukları gibi onların bu karşılaşacakları günde bizim ayetlerimizi bilerek, inkar etmiş olmalarından

(51) “Such as took their religion to be mere amusement and play, and were deceived by the life of the world.” That day shall We forget them as they forgot the meeting of this day of theirs, and as they were wont to reject Our Signs.

1. ellezîne : o kimseler, onlar
2. ettehazû : edindiler
3. dîne-hum : dînlerini
4. lehven : bir eğlence, oyalanma
5. ve leiben : ve bir oyun
6. garret-hum : onları aldattı
7. el hayâtu : hayat
8. ed dunyâ : dünya
9. fe el yevme : böylece o gün
10. nensâ-hum : onları unutacağız
11. kemâ : nasıl
12. nesû : unuttular
13. likâe : kavuşma, ulaşma
14. yevmi-him : günlerini
15. hâzâ : bu
16. ve mâ : ve nasıl
17. kânû : oldular
18. bi âyâti-nâ : âyetlerimizi
19. yechadûne : bilerek inkâr etmek

الَّذِينَ onlar kiاتَّخَذُوا edinirlerdi deدِينَهُمْ dinleriniلَهْوًا bir eğlenceوَلَعِبًا ve bir oyunوَغَرَّتْهُمْ kendilerini aldatmıştırالْحَيَاةُ hayatıالدُّنْيَا dünyaفَالْيَوْمَ bugünنَنسَاهُمْ biz de onları unuturuzكَمَا gibiنَسُوا onların unuttuklarıلِقَاءَkavuşacaklarınıيَوْمِهِمْ günleriyleهَذَا buوَمَا كَانُوا بِآيَاتِنَا ve ayetlerimiziيَجْحَدُونَ yalanladıkları


AÇIKLAMA

İşte bu, kıyamet gününde cehennemliklerin kötü tablolarından birisidir. Yüce Allah cehennemliklerin zilletini, cennetliklerden yiyecek ve içecek isteyeceklerini, ancak bu isteklerine olumlu karşılık verilmeyeceğini haber vermektedir.

Ayet-i kerimenin anlamı şudur: Cehennemlikler cennet ehlinden, yarar­landıkları pek çok içecek ve yiyecek nimetlerinden kendilerine de akıtmalarını isteyeceklerdir. Yüce Allah’ın, “akıtın” buyruğunun anlamı, üzerimize su veya yiyeceklerden çok çok dökün, demektir. Yüce Allah’ın, ”Veya Allah’ın size verdi­ği rızıktan” buyruğunun anlamı da yahut sudan başka şeyler akıtın demektir. Bu ise su dışında kalan yiyecek ve içecekleri kapsar. Kendilerine katiyen olumlu karşılık verilmeyeceğini bilmekle birlikte, bu şekilde onlardan imdat isteme­leri işlerindeki şaşkınlıklarından, suya olan aşırı ihtiyaçlarından dolayıdır. Ni­tekim suda boğulmak durumunda olan, oldukça zaruret içerisinde bulunan kimselerin ve başkalarının yaptığı da böyledir. Yüce Allah’ın, “Akıtın” buyru­ğunda cennetin cehennemden yukarıda olduğuna da delil vardır.

İbni Abbas (r. anhumâ) der ki: A’raftakiler cennete gidince bu sefer cehen­nemlikler de umutsuzluktan sonra kurtulabileceklerine umut bağlar ve, “Rabbimiz” derler. “Bizim de cennetlikler arasında yakın akrabalarımız var. O bakım­dan onları görelim, onlarla konuşalım diye bize izin ver.” Yüce Allah cennete emreder, o da bir parça kenara çekilir. Sonra cehennemlikler cennetteki yakın­larına ve içinde bulundukları nimetlere bakar, onları tanırlar. Cennetlikler de cehennemlik olan akrabalarına bakar ve fakat onları tanımazlar. Yüzleri karar­mış, başka bir hilkate bürünmüş olurlar. Bunun üzerine cehennemlikler cennet­liklere isimleriyle seslenerek, “Sudan veya Allah’ın size verdiği rızıktan biraz da bize akıtın” derler. Özel olarak suyu istemelerinin sebebi ise içlerindeki aşırı yanma ve ateş dolayısıyla olacaktır; çünkü cehennemin sıcağı pek fazladır.

Bu sözler böyle bir şeyin gerçekleşmesinin mümkün olmayacağını bilmek­le birlikte yine de onların su isteyeceklerini ifade eder. Başkaları da der ki: Onlar umutsuzlukla birlikte böyle bir istekte bulunacaklardır; çünkü cezalarının devamlı olduğunu bilmektedirler.

Saîd b. Cübeyr de bu ayet-i kerime hakkında şöyle demektedir: Kişi baba­sına veya kardeşine seslenerek, “Yandım, üstüme biraz su akıt* der. Onlara, “Hadi bunlara cevap verin” denilince; “Doğrusu Allah onları kâfirlere yasak etti ” diye cevap verirler.

Yüce Allah’ın, “Doğrusu Allah onları kâfirlere yasak etti derler” buyruğu­nun anlamı şudur: Cennetlikler şüphesiz Allah kâfirlere cennetin içecek ve yi­yeceklerini yasaklamıştır.

Daha sonra Yüce Allah, kâfirleri dünyada iken güvendikleri şeyler ile nitelendirmektedir. Onlar dini oyuncak ve eğlence edinmişlerdi. Diğer taraftan dünyaya, dünyanın süsüne püsüne aldanarak ahiret için amel etme emri hatırlarına gelmedi. İşte bu hususta Yüce Allah, “Onlar ki alay ve eğlenceyi din edindiler…” diye buyurmaktadır.

Yani bu kâfirler dinleriyle oynadılar. Onlar dinlerine karşı ciddi değillerdi. Yahut oyun ve eğlenceyi kendilerine din edindiler ve ruhları arındırmayan ve hiç bir fayda vermeyen amelleri itiyat edindiler. Onların alışkanlık haline ge­tirdikleri işler ise, kişiyi ciddiyetten alıkoyan, oyalayıcı işler yahut da kendisinden fayda gözetilmeyen oyunlardan ibaretti. Onların amelleri tıpkı çocukların oyunu gibiydi.

Dünya hayatının süsüne püsüne, helâl ve haram türünden lezzetlerine al­dandılar. Razî der ki: “Dünya hayatı da kendilerini aldattı” buyruğu bir mecazdır. Çünkü dünya hayatı aslında aldatmaz; bundan dolayı da bu dünya ha­yatı esnasında aldanış ortaya çıktı. Çünkü insan, ömrünün uzamasını, güzel yaşamayı, çok mal sahibi olmayı, güçlü bir makam ve mevkide bulunmayı umut ve arzu eder. İşte bu gibi şeylere olan aşırı rağbeti dolayısıyla dünyayı isteme arzusuna gömülerek dinin gereklerini yerine getirmekten alıkonulmuş olur.

Bu şekilde oyun, eğlence ve aldanışın cezası ise Yüce Allah’ın şu buyru­ğunda ifade ettiği gibi olacaktır: “İşte onlar… nasıl unutmuş idilerse… Bu gün onları öylece unuturuz.” Yani onlara iyilik yapmayı unutan kimsenin davranışı gibi davranır. Çünkü hiç bir şey Yüce Allah’ın bilgisinin dışında kalmaz ve O hiç bir şeyi unutmaz. Nitekim şöyle buyurmaktadır: “O’nun ilmi bir Kitaptadır. Rabbim ne şaşırır, ne unutur.’ (Tâ-Hâ, 20/52). Ancak Yüce Allah burada unut­ma tabirini mukabele (yapılan davranışa benzeriyle karşılık vermek) kabilin­den kullanmıştır. Yüce Allah’ın şu buyruklarında olduğu gibi: “Onlar Allah’ı unuttular, Allah da onları unuttu” (Tevbe, 9/67); “Böylece ayetlerimiz sana gel­miş, sen de onları unutmuştun ve bu gün sen de öyle unutulursun.” (Tâ-Hâ, 20/126).

O halde Yüce Allah’ın, “Bu gün onları öylece unuturuz” buyruğunun anla­mı; onlara unutulan şeye karşı davranıldığı gibi davranırız, onlar hayırla anılmazlar, aksine cehennemde terk edilirler, demektir. Yüce Allah’ın, “İşte onlar bu günlerine kavuşmayı nasıl unutmuş idiyseler…” buyruğunun da anlamı şudur: Ona kavuşmaya karşı unutanların davranışı ile davrandıkları bu günü hatırlayıp ona ehemmiyet vermedikleri ve Allah’ın ayetlerini unutup peygam­berlerin getirdiklerini reddettikleri gibi, onlara da öyle davranılır.

Velhasıl, Yüce Allah onlar dünya hayatında iken kıyamet gününde Allah’a kavuşmak için çalışmayı terk ettikleri, Allah’ın ayetlerini bile bile inkâr ettik­leri gibi, onlar da cehennem azabında terk olunurlar.

Allah’ın onların unutmalarının cezasını “unutma” diye adlandırması, müşâkele (yapılan davranışa karşılık olarak, o davranışın benzer ismiyle anılması) kabilindendir. Nitekim Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: “Bir kötülüğün ce­zası onun misli olan kötülüktür.” (Şûra 42/40). Bu unutmadan maksat ise, yüce Allah’ın onların dualarını kabul etmeyeceği ve onlara merhamette bulunmaya­cağıdır.

Advertisements